Pano montajı, bakımı ve kompanzasyon

Pano, bir binanın elektrik sisteminin kalbidir. Bütün yükler oradan beslenir, bütün korumalar orada bulunur. Binada çıkan elektrik arızalarının büyük kısmının kaynağı da panodur.

Panoda ne bozulur

Gevşek bağlantı

Bakır iletken gün içinde ısınır, gece soğur. Bu genleşme ve büzülme döngüsü vidalı bağlantıyı zamanla gevşetir. Gevşeyen bağlantıda temas yüzeyi azalır, direnç artar, o noktada ısı üretilmeye başlar.

Belirtisi vardır: klemens çevresinde kararma, plastikte deformasyon, kablo yalıtımında renk değişimi, panoya elle dokunulduğunda hissedilen sıcaklık. Bu belirtiler görüldüğünde müdahale edilmezse sonuç kablo yangınıdır.

Aşırı yüklenmiş hat

Binalarda yıllar içinde yük artar. Klima takılır, ısıtıcı eklenir, otopark aydınlatması genişletilir. Ancak besleme kesiti ve sigorta değeri aynı kalır.

Bir süre sonra sigorta atmaya başlar. Çoğu yerde yapılan hata şudur: sigorta daha büyüğüyle değiştirilir. Bu, korumayı devre dışı bırakmak demektir. Doğrusu kesitin hesaplanması ve gerekirse hattın yenilenmesidir.

Kontaktör ve termik arızası

Motor yükleri kontaktörle kumanda edilir. Kontaktör kontakları her çekişte biraz aşınır. Aşınma ilerlediğinde kontak yapışır ya da temas etmez. Motor ya hiç çalışmaz ya da durdurulamaz.

Termik röleler de yanlış ayarlanmış olabilir. Çok yüksek ayar motoru korumaz, çok düşük ayar boşuna attırır.

Kompanzasyon ve reaktif ceza

Motor, trafo ve balastlı armatür gibi endüktif yükler şebekeden reaktif güç çeker. Bu güç iş yapmaz ama hattı meşgul eder. Dağıtım şirketi belirli oranın üzerindeki reaktif tüketime ceza uygular.

Kompanzasyon panosu bu reaktif gücü kondansatörlerle dengeler. Ancak kondansatörler ömürlüdür, zamanla kapasite kaybeder. Kontaktörleri yapışır, sigortaları atar, reaktif röle arızalanır.

Sistem çalışmadığında kimse fark etmez; fatura sessizce artar. Yönetim genelde durumu aylar sonra, faturadaki ceza kalemini incelerken görür.

Pano yenileme ne zaman gerekir

• Sigortalar sık sık atıyorsa ve sebebi bulunamıyorsa
• Pano içinde boş yer kalmadıysa, yeni hat çekilemiyor ise
• Kaçak akım koruması hiç yoksa ya da tek bir röle tüm binayı koruyorsa
• Etiketleme yoksa, hangi sigortanın nereyi beslediği bilinmiyorsa
• Panoda ısı izi, kararma ve deformasyon yaygınsa

Nasıl çalışıyoruz

Pano yenileme işlerinde önce mevcut durum çıkarılır: kaç hat var, hangi yükler besleniyor, kesitler ne. Sonra yeni pano şeması hazırlanır ve malzeme listesi çıkarılır.

Uygulama sırasında binanın elektriği tamamen kesilmez; hatlar kademeli olarak aktarılır. Kesinti gerektiren aşamalar yönetimle önceden kararlaştırılan saatlerde yapılır.

İş bitiminde her sigortanın beslediği yer etiketlenir ve pano şeması yönetime teslim edilir.